Bếp từ là gì? Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của bếp điện từ

Bếp từ, còn gọi là bếp điện từ, là bếp nấu dùng điện để tạo từ trường biến thiên, làm nóng trực tiếp đáy nồi có khả năng nhiễm từ. Nguồn nhiệt nằm ngay trong đáy nồi: mâm từ dưới mặt kính sinh dòng điện xoáy trong kim loại, và điện trở của kim loại biến dòng điện ấy thành nhiệt. Các phần dưới đây lần lượt giải thích cấu tạo, nguyên lý, nguồn điện và công suất, khác biệt với bếp hồng ngoại và bếp gas, ưu điểm và hạn chế, cùng bốn hiểu lầm hay gặp.

Bếp từ là gì? Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của bếp điện từ

Bếp từ là gì?

Bếp từ là thiết bị nấu bằng điện, tạo từ trường biến thiên dưới mặt kính để làm nóng trực tiếp đáy nồi làm từ vật liệu nhiễm từ. Bếp gas đốt lửa, bếp hồng ngoại nung đỏ mặt kính. Bếp từ thì sinh nhiệt bên trong chính chiếc nồi. Chữ “từ” trong tên gọi chỉ hiện tượng cảm ứng điện từ.

Bếp từ và bếp điện từ có phải là một loại bếp?

Có, bếp điện từ là tên đầy đủ của bếp từ. Người dùng Việt hay nhầm vì chữ “bếp điện” thường dùng để gọi bếp hồng ngoại hoặc bếp điện trở, hai loại làm nóng mặt bếp rồi mới truyền nhiệt sang nồi.

Bếp từ tiếng Anh là gì?

Bếp từ trong tiếng Anh là induction cooktop. Người Anh và châu Âu gọi là induction hob, còn loại đặt bàn một vùng nấu gọi là induction cooker. “Induction” nghĩa là cảm ứng. Nồi dùng được cho bếp từ thường in ký hiệu cuộn dây lò xo dưới đáy hoặc chữ “induction” trên bao bì.

Bếp từ có cấu tạo gồm những bộ phận nào?

Bếp từ gồm 6 bộ phận chính, xếp theo lớp từ trên xuống: mặt kính gốm, mâm từ, mạch công suất, bo mạch điều khiển, cảm biến nhiệt và hệ thống tản nhiệt. Bảng sau trình bày vị trí và chức năng từng bộ phận:

IGBT là khóa điện tử đóng ngắt tốc độ cao. IGBT không tự tạo từ trường, từ trường do mâm từ sinh ra. Sáu bộ phận nối với nhau thành một chuỗi biến đổi năng lượng, chính là nguyên lý hoạt động của bếp từ. Khi tháo bếp bảo trì, kỹ thuật viên Khánh Vy Home kiểm tra lần lượt từng lớp theo đúng thứ tự trong bảng.

Nguyên lý hoạt động của bếp từ là gì?

Bếp từ hoạt động theo nguyên lý cảm ứng điện từ: từ trường biến thiên của mâm từ sinh dòng điện xoáy (dòng Foucault) trong đáy nồi, và điện trở của kim loại biến dòng điện này thành nhiệt. Định luật Faraday mô tả hiện tượng ấy: từ trường thay đổi qua một vật dẫn sẽ sinh dòng điện trong vật dẫn.

Bếp từ biến điện năng thành nhiệt qua những bước nào?

Điện năng đi qua 4 bước trước khi thành nhiệt trong đáy nồi:

• Bước 1: Điện lưới 220V, 50Hz qua cầu chỉnh lưu thành điện một chiều. 
• Bước 2: IGBT đóng ngắt hàng chục nghìn lần mỗi giây, tạo dòng xoay chiều cao tần 20 đến 50kHz, cao hơn tần số ổ cắm 400 đến 1.000 lần (Wikipedia, mục Induction cooking). 
• Bước 3: Dòng cao tần chạy qua mâm từ, tạo từ trường biến thiên xuyên qua mặt kính. 
• Bước 4: Từ trường cảm ứng dòng điện xoáy trong đáy nồi và sinh nhiệt Joule. Vật liệu sắt từ còn sinh thêm nhiệt từ tổn hao từ trễ, khi các vùng từ tính bên trong kim loại đảo chiều liên tục (HowStuffWorks).

Từ trường biến thiên tạo nhiệt ngay trong đáy nồi nhiễm từ

Vì sao mặt kính bếp từ không tự nóng lên?

Mặt kính gốm không dẫn điện, nên không có dòng điện xoáy và không tự sinh nhiệt. Kính chỉ ấm lên do nhiệt từ đáy nồi truyền ngược xuống. Vì vậy bếp hiện chữ “H” sau khi tắt để cảnh báo dư nhiệt, và bạn không nên chạm tay vào vùng nấu lúc đó.

Vì sao bếp từ chỉ nhận nồi có đáy nhiễm từ?

Thép, gang và inox 430 có độ từ thẩm cao, gom dòng điện xoáy vào lớp mỏng ở đáy nồi nên sinh nhiệt mạnh. Nhôm, đồng, thủy tinh và gốm sinh nhiệt quá ít hoặc không sinh nhiệt, nên bếp báo lỗi không có nồi. Cách thử đơn giản là đặt nam châm vào đáy nồi: nam châm hút chắc thì nồi dùng được. Đáy nồi nên phẳng, đường kính từ 15cm (5,9 inch) trở lên. Đĩa chuyển nhiệt cho phép dùng nồi không nhiễm từ nhưng hao điện hơn, vì bếp phải đun nóng đĩa trước.

Bếp từ chạy bằng gì và có công suất bao nhiêu?

Bếp từ chạy hoàn toàn bằng điện lưới 220V, và công suất tăng theo số vùng nấu. Bảng sau tổng hợp công suất tổng phổ biến và dòng điện tối đa tương ứng (dòng điện bằng công suất chia điện áp):

Bếp âm 3 tới 4 vùng kéo dòng lớn hơn hầu hết ổ cắm gia đình chịu được, nên cần dây dẫn và aptomat riêng theo hướng dẫn lắp đặt của hãng. Đội kỹ thuật Khánh Vy Home khảo sát dây dẫn và aptomat tại nhà trước khi lắp bếp âm công suất lớn.

Công suất bếp từ thay đổi tùy theo số lượng vùng nấu

Công suất ghi trên tem bếp từ có nghĩa là gì?

Công suất trên tem là mức tối đa bếp tiêu thụ khi mọi vùng nấu chạy hết mức. Bếp không chạy liên tục ở mức này mà tự điều chỉnh theo mức nấu bạn chọn. Chế độ Booster đẩy một vùng lên công suất cao trong vài phút để đun sôi nhanh.

Bếp từ khác bếp hồng ngoại và bếp gas như thế nào?

Khác biệt nằm ở nơi sinh nhiệt: bếp từ sinh nhiệt trong đáy nồi, bếp hồng ngoại nung nóng mặt kính rồi truyền sang nồi, bếp gas đốt lửa dưới đáy nồi. Bảng sau so sánh ba loại bếp theo năm tiêu chí:

Bếp hồng ngoại là dạng “bếp điện” phổ biến nhất tại Việt Nam, nên bếp từ và bếp điện khác nhau trước hết ở cách tạo nhiệt. Loại nồi và độ nóng mặt bếp khác nhau theo đó.

Ba loại bếp có cách tạo nhiệt và yêu cầu dụng cụ nấu khác nhau

Hiệu suất truyền nhiệt của bếp từ là bao nhiêu?

Bếp từ truyền 85% năng lượng vào nồi, so với 75 tới 80% của bếp điện trở và 32% của bếp gas, theo ENERGY STAR (Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ, 2021). Nhiệt sinh ngay trong nồi nên ít thất thoát ra không khí.

Bếp từ có những ưu điểm và hạn chế nào?

Bếp từ nấu nhanh và an toàn hơn bếp gas vì nhiệt sinh trong nồi, không có lửa. Đổi lại, bếp kén nồi và ngưng nấu khi mất điện. Mỗi bên có bốn điểm cụ thể.

Bốn ưu điểm đến từ cơ chế sinh nhiệt trong đáy nồi

Ưu điểm thứ nhất là nóng nhanh, vì nhiệt sinh ngay trong nồi. Thứ hai, bếp tiết kiệm điện nhờ hiệu suất 85%. Thứ ba, bếp an toàn hơn: không có lửa, cảm biến ngắt điện khi nhấc nồi ra hoặc khi quá nhiệt. Thứ tư, mặt kính phẳng dễ lau, thức ăn tràn ra ít bị cháy khét.

Bốn hạn chế cần biết trước khi chuyển sang bếp từ

Hạn chế lớn nhất là kén nồi, nhiều gia đình phải thay nồi nhôm, nồi đất. Mất điện thì bếp ngưng nấu. Bếp âm công suất lớn cần dây điện và aptomat riêng. Ở mức công suất cao, bạn sẽ nghe tiếng quạt tản nhiệt và tiếng rè nhẹ từ đáy nồi. Tại showroom Khánh Vy Home, câu hỏi khách mới chuyển sang bếp từ đặt ra nhiều nhất là nồi đang dùng có hợp với bếp hay không.

Bếp từ không phải là gì? Bốn hiểu lầm thường gặp

Bếp từ không phải bếp hồng ngoại, không làm nóng mặt kính, không nhận mọi nồi inox và không chạy liên tục ở công suất ghi trên tem. Bếp từ hồng ngoại là loại bếp kết hợp, không phải tên khác của bếp từ. Mặt kính chỉ nóng do nồi truyền nhiệt ngược xuống. Nhiều nồi inox 304 không nhiễm từ, nồi dùng được thường có đáy inox 430 hoặc lớp thép từ. Con số trên tem là mức tối đa, còn bếp điều chỉnh công suất theo mức nấu.

Hiểu đúng bếp từ rồi, bạn sẽ gặp thêm vài câu hỏi khi bắt đầu dùng bếp trong gia đình.

Những câu hỏi thường gặp khi bắt đầu dùng bếp từ

Bếp từ có ảnh hưởng đến sức khỏe không?

Không, với người dùng thông thường. Từ trường bếp từ thuộc loại không ion hóa và giảm mạnh theo khoảng cách. Người đặt máy tạo nhịp tim nên hỏi bác sĩ và giữ khoảng cách ghi trong hướng dẫn sử dụng của hãng.

Bếp từ hồng ngoại là gì?

Bếp từ hồng ngoại là bếp đôi gồm một vùng từ và một vùng hồng ngoại. Vùng hồng ngoại dùng được mọi loại nồi, hợp với gia đình chưa muốn thay toàn bộ nồi.

Bếp từ có những loại nào?

Bếp từ chia theo số vùng nấu (bếp đơn, bếp từ đôi, bếp 3 vùng, bếp 4 vùng) và theo kiểu lắp (bếp dương đặt bàn, bếp âm khoét đá). Bạn có thể tham khảo các mẫu bếp từ đôi lắp âm để hình dung kích thước thực tế.

Nồi inox và nồi gang, loại nào hợp với bếp từ hơn?

Cả hai đều dùng được nếu đáy nhiễm từ. Nồi gang giữ nhiệt lâu nhưng nặng, dễ làm xước mặt kính. Nồi inox đáy từ nhẹ và nóng đều hơn. Muốn biết chi tiết bếp từ dùng nồi gì, bạn xem thêm hướng dẫn chọn nồi cho bếp từ.

Bếp từ là bếp điện sinh nhiệt trong đáy nồi nhờ cảm ứng điện từ. 6 bộ phận phối hợp qua bốn bước, biến điện lưới thành dòng cao tần rồi thành nhiệt. Bếp chạy bằng điện 220V, công suất tăng theo số vùng nấu, hiệu suất 85% so với 32% của bếp gas. Đổi lại, bếp kén nồi và cần nguồn điện đủ tải. Hãy đến showroom Khánh Vy Home tại TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng để xem bếp từ hoạt động thực tế và chọn model hợp với gian bếp nhà bạn.

KHÁNH VY HOME - Tư vấn CHUYÊN SÂU - Chăm sóc TRỌN ĐỜI

☎ Hotline: 1800.646410
🌐 Website: https://khanhvyhome.com/
🏠 Hệ thống showroom:
🇻🇳 Hồ Chí Minh:
📍 Showroom: 85 Cộng Hòa, Phường Tân Sơn Nhất (P.4, Q. Tân Bình cũ)
📍 Showroom: 631 Lê Văn Việt, Phường Tăng Nhơn Phú (P. Tân Phú, Q.9 cũ)
🇻🇳 Đà Nẵng:
📍 Showroom: 87 Điện Biên Phủ, P.Thanh Khê (P.Chính Gián, Q. Thanh Khê cũ)