20 trò chơi dân gian ngày Tết cổ truyền: cách chơi, ý nghĩa và cách chọn theo lứa tuổi

Th 2 16/11/2026
Nội dung bài viết

20 trò chơi dân gian ngày Tết cổ truyền hay, ý nghĩa gồm kéo co, bịt mắt đập niêu, đấu vật, cờ người, đánh đu, thi thổi cơm, đi cầu kiều, ô ăn quan, rồng rắn lên mây, bịt mắt bắt dê, nhảy bao bố, đánh đáo, chi chi chành chành, đánh phết, bắt trạch trong chum, bơi trải, bài chòi, ném còn, đánh quay và nhảy sạp. Đây là các trò vui tập thể sinh ra từ đời sống làng quê trồng lúa nước, diễn ra ở sân đình, bờ ao và trong nhà dịp Tết Nguyên Đán, giúp người trong làng gặp nhau sau một năm làm lụng. Các trò chia thành nhóm hội làng, nhóm trẻ em và nhóm vùng miền, kèm cách chọn trò theo lứa tuổi và 4 lỗi cần tránh.

Không khí hội xuân rộn ràng với những trò chơi truyền thống Việt Nam

Trò chơi dân gian ngày Tết là gì và mang ý nghĩa gì?

Trò chơi dân gian ngày Tết (traditional Tet folk games trong tiếng Anh) được truyền miệng qua nhiều thế hệ. Dụng cụ chơi thường được làm thủ công từ tre hoặc đất nung. Những trò chơi này phổ biến nhất vào tháng Giêng âm lịch, khi nhiều làng mở hội xuân vào dịp nông nhàn. Đây là dịp để người dân gặp gỡ sau một năm làm lụng, còn các trò vận động giúp người chơi rèn luyện thể lực.

UNESCO ghi danh nghi lễ và trò chơi kéo co vào danh sách di sản văn hóa phi vật thể năm 2015, tiếp đến là nghệ thuật bài chòi vào năm 2017. Ở thành phố, cả nhà vẫn có thể chơi một số trò dân gian ngay trong phòng khách. Khánh Vy Home gợi ý cách chọn trò phù hợp với không gian nhà bạn để cả gia đình cùng vui trong dịp Tết.

7 trò chơi dân gian ngày Tết ở hội làng dành cho người lớn và tập thể

7 trò chơi dân gian ngày Tết thường gặp ở hội làng là kéo co, bịt mắt đập niêu, đấu vật, cờ người, đánh đu, thi thổi cơm và đi cầu kiều. Có trò thi sức và cần phối hợp theo đội, có trò đòi hỏi người chơi tính nước cờ, ước lượng khoảng cách hoặc giữ thăng bằng.

Kéo co giữa hai đội

Hai đội có số người bằng nhau, mỗi đội giữ một đầu dây thừng. Một chiếc khăn đỏ được buộc ở giữa dây để làm mốc. Khi có hiệu lệnh, hai đội cùng kéo. Đội nào kéo được chiếc khăn qua vạch vôi về phía mình thì thắng.

Hai đội cùng kéo dây thừng, cố gắng đưa khăn đỏ qua vạch

Bịt mắt đập niêu đất

Chiếc niêu đất được treo trên dây căng giữa hai cột cách nhau khoảng 5m (16 ft). Người chơi bị bịt mắt, cầm gậy dài khoảng 50cm (20 in) và đứng cách giàn treo từ 3-5m (10–16 ft). Từ điểm xuất phát, họ phải ước lượng khoảng cách rồi bước tới chỗ treo niêu. Ai đập vỡ niêu sẽ nhận phần thưởng.

Người chơi bịt mắt cầm gậy tìm vị trí niêu đất treo cao

Đấu vật ở hội xuân miền Bắc

Đấu vật thường mở đầu các cuộc thi ở hội xuân miền Bắc. Hai đô vật đóng khố bước vào vòng đấu. Người quật ngửa hoặc nhấc bổng được đối thủ sẽ thắng. Liễu Đôi ở vùng Hà Nam và Mai Động ở Hà Nội đều có hội vật lâu đời.

Hai đô vật thi đấu trên sân đất trước sự cổ vũ của người xem

Cờ người theo luật cờ tướng

Trong một ván cờ người, 32 người đóng vai các quân cờ, một bên mặc áo đỏ và bên kia mặc áo đen. Hai kỳ thủ quyết định nước đi theo luật cờ tướng, còn các quân cờ di chuyển đến vị trí được chỉ định. Tiếng trống vang lên để báo hiệu từng nước đi.

Các quân cờ mặc trang phục đỏ đen di chuyển trên bàn cờ lớn

Đánh đu bên sân đình

Cây đu tre thường được dựng ở sân đình để các đôi nam nữ cùng chơi. Hai người đứng trên bàn đu, phối hợp nhún chân để đưa đu lên cao. Khi hội làng có treo giải, người chơi giành phần thắng nếu chạm được vào phần thưởng phía trên.

Đôi nam nữ phối hợp nhún chân đưa chiếc đu tre lên cao

Thi thổi cơm khi đang di chuyển

Mỗi đội thường có khoảng bốn người, trong đó hai người gánh niêu bằng một cây gậy dài khoảng 3m (10 ft). Cả đội phải phối hợp để vừa di chuyển vừa giữ lửa cho cơm chín. Đội nào nấu được niêu cơm chín dẻo sớm nhất sẽ thắng.

Các đội vừa di chuyển vừa giữ lửa nấu cơm trong niêu

Đi cầu kiều qua ao

Người chơi bước trên cây cầu tre bắc từ bờ ra ao để lấy phần thưởng treo ở cuối cầu. Cầu đung đưa theo từng bước chân nên người chơi dễ mất thăng bằng và rơi xuống nước. Một số hội làng ở Bắc Bộ vẫn giữ trò này.

Người chơi giữ thăng bằng trên cầu tre để lấy phần thưởng

6 trò chơi dân gian ngày Tết cho trẻ em và trẻ mầm non

6 trò chơi dân gian ngày Tết cho trẻ gồm ô ăn quan, rồng rắn lên mây, bịt mắt bắt dê, nhảy bao bố, đánh đáo và chi chi chành chành. Tùy độ tuổi và số người, trẻ có thể vận động theo nhóm ngoài sân hoặc chơi tại chỗ cùng bạn bè, bố mẹ.

Ô ăn quan trên bàn vẽ phấn

Hai người chơi trên bàn vẽ bằng phấn, gồm 10 ô dân và 2 ô quan ở hai đầu. Đến lượt mình, người chơi bốc sỏi từ một ô rồi rải từng viên vào các ô kế tiếp. Sau khi rải hết, nếu ô kế bên trống và ô ngay sau đó có sỏi, người chơi được lấy số sỏi ở ô đó.

Hai bạn nhỏ rải sỏi vào các ô vẽ trên nền đất

Rồng rắn lên mây cùng bài đồng dao

Khoảng 6 đến 12 trẻ nối đuôi nhau thành hàng, một bạn khác đóng vai thầy thuốc. Cả hàng vừa đi vừa hát “Rồng rắn lên mây, có cây lúc lắc”. Khi thầy thuốc tìm cách bắt bạn cuối hàng, bạn đứng đầu dang tay che cho các bạn phía sau.

Các em nhỏ nối thành hàng dài, cùng hát đồng dao vui nhộn

Bịt mắt bắt dê

Một bạn bị bịt mắt, các bạn còn lại đóng vai dê và kêu “be be”. Người bịt mắt lắng nghe để dò hướng và tìm cách bắt một bạn. Ai bị bắt sẽ đổi vai và bịt mắt ở lượt tiếp theo.

Một bạn bịt mắt tìm bắt những người chơi đang di chuyển xung quanh

Nhảy bao bố tiếp sức

Các đội thi tiếp sức trên một khoảng sân phẳng. Đến lượt mình, mỗi bạn đứng trong bao, giữ miệng bao bằng hai tay rồi bật nhảy đến vạch đích. Sau đó, bạn trao bao cho người chơi kế tiếp. Đội hoàn thành đủ lượt sớm nhất sẽ thắng.

Các bạn nhỏ giữ miệng bao bố, bật nhảy về phía vạch đích

Đánh đáo bằng đồng xu

Ngày trước, trẻ em dùng những đồng xu mừng tuổi để chơi đánh đáo. Các bạn đào một lỗ nhỏ trên nền đất, đứng cách lỗ một đoạn rồi lần lượt ném xu. Ai ném được đồng xu lọt vào lỗ thì thắng lượt đó.

Những đồng xu được ném về phía chiếc lỗ nhỏ trên đất

Chi chi chành chành cùng bố mẹ

Đây là trò chơi bàn tay mà bố mẹ có thể chơi cùng bé trên một tuổi. Một người xòe bàn tay, người kia đặt ngón trỏ vào lòng bàn tay ấy. Khi đọc hết câu đồng dao, người xòe tay nhanh chóng nắm lại. Người kia thắng nếu kịp rút ngón tay ra.

Trẻ nhỏ đặt ngón tay vào lòng bàn tay người lớn đang xòe

Vào đêm 30 Tết, trẻ em ở làng quê ngày trước còn rủ nhau đi hát “Súc sắc súc sẻ” để chúc Tết từng nhà.

7 trò chơi dân gian ngày Tết theo vùng miền Bắc, miền Trung và đồng bào dân tộc

Ở miền Bắc có đánh phết, bắt trạch trong chum và bơi trải, còn miền Trung có bài chòi. Ném còn và nhảy sạp gắn với hội xuân của người Thái, người Mường. Đánh quay là trò chơi quen thuộc của trẻ em H’Mông.

Đánh phết ở Hiền Quan

Đánh phết gắn với hội làng Hiền Quan ở Phú Thọ. Trong cách chơi dùng gậy tre, người chơi chia thành hai phe để tranh một quả phết bằng gỗ. Mỗi phe tìm cách đánh quả phết vào lỗ bên phía đối phương.

Người chơi dùng gậy tre tranh quả phết trên sân hội làng

Bắt trạch trong chum theo đôi

Bắt trạch trong chum là trò thi dành cho các đôi nam nữ ở vùng Vĩnh Phúc. Mỗi đôi đứng bên một chum nước có thả trạch và cùng tìm cách bắt con vật. Trạch trơn và dễ tuột khỏi tay nên hai người phải phối hợp thật nhanh.

Đôi nam nữ cùng tìm bắt con trạch trong chum nước

Bơi trải ở các làng ven sông

Bơi trải là cuộc đua thuyền gỗ ở các làng ven sông Bắc Bộ. Các thành viên trên mỗi thuyền phối hợp nhịp chèo để đưa thuyền về đích. Cuộc đua còn gắn với tục cầu khấn các vị thần sông nước.

Những chiếc thuyền gỗ đua trên sông với các tay chèo phối hợp

Bài chòi ở miền Trung

Khi chơi bài chòi, người chơi ngồi trong các chòi tre, cầm thẻ bài và lắng nghe lời hô. Sau mỗi lượt hô, họ dò xem quân bài vừa được gọi có trùng với quân mình đang giữ không. Ai có quân trùng thì ra hiệu cho người hô bài biết.

Người chơi ngồi trong chòi tre, lắng nghe lời hô quân bài

Ném còn trong hội xuân của người Thái và người Mường

Ném còn là trò giao duyên trong các dịp hội xuân của người Thái và người Mường. Một chiếc vòng được đặt trên đỉnh cột tre cao để làm đích. Người chơi căn hướng và lực ném sao cho quả còn lọt qua vòng.

Người tham gia tung quả còn qua vòng tròn treo trên cột cao

Đánh quay của trẻ em H’Mông

Trẻ em H’Mông dùng con quay gỗ và một sợi dây để chơi đánh quay. Các em quấn dây quanh thân con quay rồi kéo mạnh dây khi thả con quay xuống đất. Cú thả khéo giúp con quay giữ thăng bằng và xoay lâu hơn.

Trẻ em quấn dây quanh con quay gỗ trước khi thả xuống đất

Nhảy sạp theo nhịp tre

Nhảy sạp là trò vui trong các dịp hội của người Thái và người Mường. Những người giữ sạp gõ và khép mở các thanh tre theo nhịp. Người nhảy bước vào khoảng trống khi sạp mở rồi nhấc chân ra trước khi hai thanh tre khép lại.

Người nhảy bước qua những thanh tre đang khép mở theo nhịp

Ở miền Nam, lô tô là một trò vui ngày Tết mà các gia đình có thể chơi ngay tại nhà.

Cách chọn trò chơi dân gian ngày Tết theo lứa tuổi, số người và không gian

Chọn trò chơi dân gian ngày Tết dựa trên độ tuổi, số người và diện tích nơi chơi. Bảng dưới đây xếp 6 trò theo các yếu tố đó:

Trò chơi

Độ tuổi gợi ý

Số người

Không gian

Chi chi chành chành

Trên 1 tuổi

2

Trong nhà

Ô ăn quan

Từ 6 tuổi

2

Trong nhà

Bịt mắt bắt dê

Từ 4 tuổi

Từ 5

Phòng khách

Nhảy bao bố

Từ 5 tuổi

Theo đội

Sân phẳng

Kéo co

Từ 8 tuổi

Từ 10

Sân rộng

Thi thổi cơm

Người lớn

4 mỗi đội

Sân đất trống

Căn hộ chung cư hợp với ô ăn quan, nhóm từ 20 người nên chọn kéo co. Khánh Vy Home khuyên bạn dời bàn trà sát tường để có khoảng trống khoảng 3m x 3m (10 ft x 10 ft).

4 lỗi làm trò chơi dân gian ngày Tết mất ý nghĩa và mất an toàn

Để cuộc chơi ngày Tết vui và an toàn, hãy tránh 4 lỗi sau:

  1. Chọn trò không phù hợp với trẻ nhỏ: Trẻ mầm non dễ va vào bàn ghế hoặc chậu cây khi chơi trò bịt mắt. Hãy dọn vật cản khỏi chỗ chơi và có người lớn trông chừng.
  2. Bỏ qua việc kiểm tra độ sâu của ao: Trước khi tổ chức trò đi cầu kiều, ban tổ chức cần đo độ sâu của ao và bố trí người biết bơi túc trực trên bờ.
  3. Đốt lửa gần vật dễ cháy: Khi thi thổi cơm, hãy đặt bếp xa mái lá, rơm rạ và chuẩn bị sẵn xô nước. Khánh Vy Home cũng nhắc bạn tắt bếp trong nhà trước khi cả nhà ra sân.
  4. Biến trò vui thành cuộc cá cược: Hội làng xưa coi trọng danh dự hơn giá trị phần thưởng. Khi chơi đánh đáo hay bầu cua, hãy giữ tinh thần vui hội bằng cách tránh đặt cược bằng tiền.

Ngoài cách tổ chức, nhiều người còn thắc mắc về tên gọi và bài thuyết minh.

Những câu hỏi thường gặp về trò chơi dân gian ngày Tết

Bài thuyết minh về một trò chơi dân gian ngày Tết cần những ý nào?

Bài thuyết minh cần 4 ý theo thứ tự: nguồn gốc, dụng cụ và số người, cách chơi, ý nghĩa.

Trò chơi dân gian ngày Tết khác trò chơi Tết Trung thu và Tết Nhật Bản ra sao?

Tết Nguyên Đán thiên về thi sức và hội làng cho mọi lứa tuổi, Trung thu dành cho trẻ em với rước đèn, phá cỗ. Tết Nhật Bản có hanetsuki (đánh cầu bằng vợt gỗ).

Những trò chơi dân gian ngày Tết nào chơi được trong nhà?

Ô ăn quan, chi chi chành chành và bịt mắt bắt dê chơi được trong nhà. Cách bố trí phòng khách có lối đi thông thoáng giúp trò bịt mắt an toàn hơn.

Có thể tổ chức thi thổi cơm ngay tại sân nhà không?

Có, nếu sân thoáng, xa vật dễ cháy và có người lớn giám sát. Gia đình có trẻ nhỏ có thể thay củi bằng bếp hồng ngoại, loại bếp dùng được với nhiều loại nồi.

Kết luận

Trò chơi dân gian ngày Tết gồm 7 trò hội làng như kéo co, đấu vật, 6 trò cho trẻ em như ô ăn quan, rồng rắn lên mây, và 7 trò theo vùng miền như đánh phết, bài chòi. Bạn chọn trò theo độ tuổi, số người, diện tích nhà, rồi kiểm tra mặt nước, nguồn lửa và phần thưởng trước khi chơi. Nếu cần sắp xếp lại phòng khách hay gian bếp cho những ngày Tết đông người, hãy nhắn đội ngũ tư vấn của Khánh Vy Home qua website hoặc fanpage.

KHÁNH VY HOME - Tư vấn CHUYÊN SÂU - Chăm sóc TRỌN ĐỜI

☎ Hotline: 1800.646410
🌐 Website: https://khanhvyhome.com/
🏠 Hệ thống showroom:
🇻🇳 Hồ Chí Minh:
📍 Showroom: 85 Cộng Hòa, Phường Tân Sơn Nhất (P.4, Q. Tân Bình cũ)
📍 Showroom: 631 Lê Văn Việt, Phường Tăng Nhơn Phú (P. Tân Phú, Q.9 cũ)
🇻🇳 Đà Nẵng:
📍 Showroom: 87 Điện Biên Phủ, P.Thanh Khê (P.Chính Gián, Q. Thanh Khê cũ)

Đánh giá 20 trò chơi dân gian ngày Tết cổ truyền: cách chơi, ý nghĩa và cách chọn theo lứa tuổi

Xin chia sẻ cảm nhận của bạn về bài viết

Viết bình luận



Nội dung bài viết
So sánh (0)
Thu gọn
Danh mục sản phẩm
Chương trình hot
Thiết bị phòng tắm
Thiết bị nhà bếp
Điện tử, điện máy
Điện gia dụng
Đồ gia dụng
Nội thất
Phụ kiện tủ bếp
Phụ kiện tủ quần áo
Thiết bị an ninh
Phụ kiện đồ gỗ
Phụ kiện nhôm kính
Đóng