Lọc nước bằng than hoạt tính: Công dụng và cách làm bể lọc

Lọc nước bằng than hoạt tính là phương pháp xử lý nước sử dụng vật liệu có cấu trúc xốp, chứa hàng triệu lỗ rỗng li ti giúp hấp phụ một số hợp chất hữu cơ, giảm clo dư và cải thiện mùi vị của nước. Nhờ khả năng hấp phụ tốt, than hoạt tính được ứng dụng rộng rãi trong các thiết bị lọc nước gia đình, hệ thống lọc tổng và bể lọc nước sinh hoạt. 

Tuy nhiên, hiệu quả lọc còn phụ thuộc vào chất lượng nguồn nước, loại than sử dụng và cách bố trí vật liệu lọc. Vậy than hoạt tính có những công dụng gì, nên lựa chọn loại nào và sử dụng ra sao để đạt hiệu quả? Bài viết dưới đây, Khánh Vy Home sẽ giúp bạn tìm hiểu chi tiết về đặc điểm, công dụng và cách làm bể lọc nước bằng than hoạt tính tại nhà đơn giản, đúng kỹ thuật

Công dụng và cách làm bể lọc nước bằng than hoạt tính

Than hoạt tính lọc nước là gì?

Than hoạt tính lọc nước là vật liệu được sản xuất từ các nguyên liệu giàu carbon như gáo dừa, than đá hoặc gỗ thông qua quá trình hoạt hóa ở nhiệt độ cao. Quá trình này tạo ra hệ thống lỗ rỗng li ti trên bề mặt, giúp than có diện tích tiếp xúc lớn và khả năng hấp phụ nhiều loại chất trong nước.

Trong xử lý nước, than hoạt tính thường được sử dụng dưới dạng hạt, bột hoặc khối nén. Mỗi dạng có đặc điểm và phạm vi ứng dụng riêng, tùy thuộc vào thiết kế của thiết bị lọc.

Nhờ khả năng hấp phụ, vật liệu này thường được sử dụng để cải thiện mùi, vị và giảm một số hợp chất không mong muốn trong nước. Đây cũng là thành phần phổ biến trong bình lọc nước bằng than hoạt tính, bộ lọc và máy lọc nước gia đình.

Than hoạt tính là vật liệu lọc giúp hấp phụ tạp chất, khử mùi trong nước.

Tác dụng của than hoạt tính trong lọc nước

Than hoạt tính lọc nước chủ yếu hoạt động dựa trên cơ chế hấp phụ. Khi nước đi qua lớp than, một số phân tử chất ô nhiễm sẽ bám lại trên bề mặt và bên trong các lỗ xốp của vật liệu.

Trong xử lý nước, than hoạt tính có thể hỗ trợ xử lý các thành phần như sau: 

• Clo dư: Than hoạt tính có khả năng giảm clo dư trong nước, giúp hạn chế mùi clo khó chịu.
• Chất hữu cơ: Hấp phụ một số hợp chất hữu cơ có trong nước, tùy theo đặc tính của vật liệu.
• Mùi và vị lạ: Hỗ trợ cải thiện mùi, vị của nước do một số hợp chất gây ra.
• Một số chất gây màu: Có thể hấp phụ một số hợp chất tạo màu hòa tan trong nước.

Tuy nhiên, than hoạt tính không thể loại bỏ toàn bộ tạp chất. Vật liệu này không phải giải pháp xử lý toàn diện đối với vi khuẩn, virus, muối hòa tan, nitrate và nhiều kim loại nặng. Hiệu quả lọc còn phụ thuộc vào chất lượng than, thời gian tiếp xúc và đặc điểm nguồn nước đầu vào.

Vì vậy, khi cần xử lý nước để uống trực tiếp, bạn nên kết hợp các công nghệ phù hợp và kiểm tra chất lượng nước sau lọc.

Than hoạt tính là vật liệu lọc được sử dụng phổ biến trong máy lọc nước và hệ thống lọc tổng nhờ cấu trúc xốp với nhiều lỗ rỗng nhỏ

Các loại than hoạt tính lọc nước

Tùy theo nguyên liệu sản xuất và hình dạng, than hoạt tính được chia thành một số loại phổ biến sau:

1. Than hoạt tính gáo dừa

Than hoạt tính gáo dừa là gì? Đặc điểm và công dụng trong lọc nước

Được sản xuất từ gáo dừa, loại than này có cấu trúc nhiều lỗ xốp và diện tích bề mặt lớn. Than hoạt tính gáo dừa thường được sử dụng trong các lõi lọc nước gia đình để giảm clo dư, cải thiện mùi vị và hấp phụ một số hợp chất hữu cơ.

2. Than hoạt tính từ than đá

Than hoạt tính than đá ứng dụng trong việc xử lý nước

Được sản xuất từ than đá qua quá trình hoạt hóa. Loại than này có thể được chế tạo thành nhiều kích thước hạt khác nhau, thường được sử dụng trong các hệ thống xử lý nước có lưu lượng tương đối lớn.

3. Than hoạt tính dạng hạt (GAC)

Đặc điểm và cách dùng than hoạt tính dạng hạt GAC 

Đây là loại than có dạng hạt rời, thường được sử dụng trong cột lọc hoặc bể lọc nước. Nước chảy qua lớp vật liệu để các chất cần xử lý được hấp phụ trên bề mặt than.

4. Than hoạt tính dạng bột (PAC)

Vai trò than hoạt tính dạng bột PAC trong xử lý nước

Than hoạt tính dạng bột có kích thước hạt nhỏ, diện tích tiếp xúc lớn. Loại này thường được sử dụng trong các quy trình xử lý nước bằng cách bổ sung trực tiếp vào nước, sau đó cần có công đoạn tách than ra khỏi nước.

5. Than hoạt tính dạng khối (Carbon Block)

Đặc điểm và ứng dụng than hoạt tính dạng khối Carbon Block

Đây là loại than được nén thành khối, thường xuất hiện trong các lõi lọc của máy lọc nước. Cấu trúc khối giúp nước tiếp xúc với vật liệu trong quá trình đi qua lõi lọc.

Khi lựa chọn than hoạt tính, bạn nên ưu tiên sản phẩm chuyên dụng cho xử lý nước, có nguồn gốc và thông số kỹ thuật rõ ràng. Không nên sử dụng than củi thông thường hoặc than dùng để nướng thực phẩm thay thế.

Những lưu ý khi lọc nước bằng than hoạt tính

Để quá trình lọc nước bằng than hoạt tính đạt hiệu quả, bạn cần quan tâm đến một số vấn đề sau:

• Chọn đúng loại than: Sử dụng than hoạt tính chuyên dụng cho xử lý nước, có thông tin xuất xứ và chất lượng rõ ràng.
• Xác định nguồn nước đầu vào: Nước máy, nước giếng và nước có độ đục cao có đặc điểm khác nhau. Vì vậy, cần lựa chọn cấu tạo hệ thống lọc phù hợp.
• Không sử dụng than quá lâu: Khi bề mặt hấp phụ gần bão hòa, than sẽ giảm hiệu quả xử lý. Bạn nên thay vật liệu theo khuyến nghị của nhà sản xuất hoặc kết quả kiểm tra chất lượng nước.
• Vệ sinh hệ thống định kỳ: Kiểm tra bể chứa, đường ống và các lớp vật liệu để hạn chế tình trạng tích tụ cặn bẩn.
• Kiểm tra chất lượng nước sau lọc: Không nên chỉ dựa vào màu sắc hoặc mùi vị để đánh giá nước có an toàn hay không.

Đặc biệt, nếu nguồn nước có nguy cơ nhiễm kim loại nặng, vi sinh vật hoặc các chất ô nhiễm đặc thù, bạn nên kiểm nghiệm mẫu nước và lựa chọn công nghệ xử lý chuyên biệt thay vì chỉ sử dụng than hoạt tính.

Hướng dẫn làm bể lọc nước bằng than hoạt tính tại nhà

Làm bể lọc nước bằng than hoạt tính tại nhà là một cách tận dụng các vật liệu lọc phổ biến để xử lý một số tạp chất, mùi và cặn trong nước. Để thực hiện, bạn cần chuẩn bị bể chứa, than hoạt tính và các vật liệu hỗ trợ như sỏi, cát thạch anh.

Dưới đây là hướng dẫn chi tiết cách làm bể lọc nước bằng than hoạt tính với cấu tạo đơn giản.

Lưu ý: Bể lọc tự làm dưới đây chỉ dùng để xử lý sơ bộ. Nếu dùng nước sau lọc để ăn uống, cần có công đoạn xử lý phù hợp với nguồn nước và kiểm nghiệm chất lượng nước trước khi sử dụng.

Chuẩn bị bể và vật liệu lọc